Ta strona używa cookies w celu świadczenia usług oraz obsługi statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Więcej na temat cookies oraz możliwości ich wyłączenia znajdziesz w polityce prywatności.

X

Dziecko nadpobudliwe - część I

Słowo na wstępie: delikatny problem nowoczesnej cywilizacji


Piętnaście czy dwadzieścia lat temu pojęcie dziecięcej nadpobudliwości znane było tylko specjalistom. Dzisiaj ilość „zbyt żywych”, niespokojnych, nie uważających i impulsywnych dzieci stale wzrasta. Według jednej z analiz badawczych praskiego Ośrodka Psychiatrycznego, przeprowadzonej w ostatnich latach (Z. Matějček i zespół) niemalże dwie trzecie rodziców naszych dzieci jest przekonanych, że ich dzieci są zdecydowanie bardziej niespokojne i mniej skoncentrowane niż ich rówieśnicy.

W uproszczeniu powiedzieć można, że ów wzrost liczby dzieci „niemożliwych do opanowania” pod względem wychowawczym jest czymś więcej niż tylko zwykłym symptomem i zaszufladkowaniem kolejnej choroby dziecięcej w obszarze psychiatrii dziecięcej. To niepokojące zjawisko dotyczące stale rosnącej liczby rodzin również w Republice Czeskiej, odzwierciedla ogólnospołeczne czy też nawet powszechne zmiany cywilizacyjne. W zawrotnym tempie wzrasta ogólne zanieczyszczenie środowiska, w którym żyją rodzice tych dzieci i w którym następnie dzieci te przychodzą na świat i wyrastają. Pojęcie „zanieczyszczenie” oznacza dla nas nie tylko balast wpływów fizycznych środowiska (promieniowanie, hałas, drgania), balast substancji chemicznych i czynników biologicznych, ale także kulturowe, społeczne i psychologiczne wpływy oddziałujące negatywnie
na zdrowie psychiczne i fizyczne. Chodzi głównie o stres, zabójcze tempo życia, niestabilność nowoczesnej rodziny, wrażenie niepewności społecznej itd.

Kilka poprzednich pokoleń rodziców obawiało się chorób zakaźnych i wiążących się z nimi powikłań, zapaleń płuc i innych
poważnych stanów chorobowych. Wraz ze zmianą stylu życia, mieszkania, utrzymania, wychowania i opieki lekarskiej pojawiły się inne zagrożenia. Nie są one zbyt dramatyczne i nie zagrażają bezpośrednio życiu, oddziałują jednak długookresowo i w większości rodzice nie zdają sobie sprawy z tego zagrożenia.
Człowiek powstał i rozwijał się na naszej planecie w określonych warunkach naturalnych, które przez długi okres czasu powoli się zmieniały. Był przystosowany (posiadał zdolność adaptacyjną) do takiego zakresu warunków. Na przestrzeni kilkudziesięciu lat warunki te zmieniają się tak szybko a nawet gwałtownie, że stale wzrasta liczba osób nie nadążających za współczesnym tempem. Jedną z najbardziej narażonych grup ludności są pod tym względem bez wątpienia dzieci.
Czym jest nadpobudliwość? Czy moje dziecko jest nadpobudliwe? Bardzo często matka niespokojnego dziecka zwraca uwagę na jego większą aktywność w porównaniu z rodzeństwem już w trakcie ciąży. Takie dziecko już jako noworodek może charakteryzować się częstszym płaczem i zasłużyć w ten sposób na przydomek „małego krzykacza”.

Nadpobudliwe dziecko w okresie raczkowania zwraca uwagę podwyższoną aktywnością ruchową, wyczerpującym bieganiem lub raczkowaniem, nie jest w stanie spokojnie siedzieć, trudno je utrzymać na kolanach. W późniejszym okresie dziecko nadpobudliwe z zaburzeniami koncentracji często zmienia rodzaj wykonywanych czynności, przejawia nadmierny niepokój w porównaniu z oczekiwaniami stawianymi mu w danej sytuacji. Na przykład biega zamiast chodzić, podskakuje lub wykonuje wiele bezcelowych i niekontrolowanych ruchów zamiast stać, krzyczy zamiast mówić.

W kinie jest niespokojne, wierci się, wstaje z fotela, jest zbytnio gadatliwe i hałaśliwe. Nie potrafi spokojnie i po cichu się bawić, czekanie sprawia mu trudność. Ma skłonność do nieustannej aktywności, ciągle coś bada, rozkłada przedmioty na części, rusza się, czyli innymi słowy: jest zupełnie wyjątkowe. Niestety, bardzo często nie jest ono w stanie skupić swej energii na konkretnym celu, nawet gdyby tego pragnęło.

Wraz z rozpoczęciem nauki szkolnej zachowanie nadpobudliwego dziecka staje się codziennym problemem dla rodziców i nauczycieli. Zamiast dotychczasowego świata zabaw i beztroski nadchodzi okres obowiązków i dyscypliny. Dziecku stawiany jest wymóg udoskonalania samokontroli, rozwijania poczucia obowiązku i ograniczenia spontaniczności, co dla osobnika nadpobudliwego oznacza często wzrost kłopotów. W szkole na lekcjach dziecko nadpobudliwe nie jest w stanie wytrwać nad rozwiązaniem zadania i nie potrafi dokończyć pracy. Bardzo często się rozprasza, jego uwagę potrafi zakłócić nawet tykanie zegara lub dźwięki dochodzące z ulicy. Siedząc stale się wierci i nie potrafi spokojnie usiedzieć. Miewa skłonność do stereotypowych zachowań: nerwowo huśta się na krześle, drapie się, zakręca włosy na palcach, pstryka, mruga, niekiedy miewa tiki. Dziecko często sprawia wrażenie, że nie słucha lub że nie zasłyszało tego, co powiedziano.

Na lekcjach jest hałaśliwe, niespokojne, rozkojarzone, niezdyscyplinowane, często zresztą ku rozbawieniu całej klasy. Jest w stanie zaatakować słowami lub fizycznie nauczyciela lub kolegów z klasy. Cierpliwość i tolerancja nauczyciela wystawiane są na ciężką próbę. Nie ma chyba potrzeby dodawać, że wzywanie rodziców do szkoły lub wielokrotne nagany nie zmienią w żadnym stopniu zachowań dziecka. Dziecko może być inteligentne, ma jednak problemy z percepcją i zapamiętywaniem informacji. Problemy te występują dwukrotnie częściej u chłopców niż u dziewcząt.

Czy przejawy te oznaczają zwykłe „brojenie” dziecka o odmiennej osobowości i charakterze, czy też faktyczną chorobę? W celu uzyskania odpowiedzi na to pytanie prosimy o wypełnienie poniższego testu, który opracowany został z wykorzystaniem kryteriów diagnostycznych amerykańskiego podręcznika DSM-III (Podręcznik diagnostyczno- statystyczny zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego – wydanie III, przejrzane). Test składa się z podtestów. Każdy z nich demaskuje jedną z trzech części składowych nadpobudliwości z deficytem uwagi: deficyt uwagi, impulsywność i nadpobudliwość. Za każdą twierdzącą odpowiedź należy doliczyć jeden punkt.

 

A. DEFICYT UWAGI
1. Czy często zdarza się, że Twoje dziecko nie
jest w stanie skończyć rozpoczętej czynności?
2. Czy Twoje dziecko ma trudności ze słuchaniem?
3. Czy Twoje dziecko jest często roztrzepane
i łatwo się rozprasza?
4. Czy Twoje dziecko nie wytrzymuje przez
dłuższy czas nad jednym zadaniem, od
jednej nie dokończonej czynności przechodzi
do następnej?
5. Czy nie wytrzymuje do końca zabawy?
6. Czy gubi rzeczy, które są mu potrzebne do
zakończenia zadania lub zabawy?
B. IMPULSYWNOŚĆ
1. Czy Twoje dziecko działa często zbyt spontanicznie,
bez namysłu, nie zważając na
grożące kary, wcześniejsze upomnienia
lub niebezpieczeństwo?
2. Czy jest wybuchowe, ma skłonność do nagłych
wybuchów gniewu nawet z powodu
błahostki?
3. Czy Twoje dziecko jest rozczarowane,
kiedy jego życzenia nie są natychmiast
spełniane?
4. Czy Ci przerywa oraz często i zdecydowanie
wchodzi w słowo?
5. Czy Twoje dziecko często przeszkadza na
lekcjach, czy jest hałaśliwe?
6. Czy nie jest w stanie postępować zgodnie
z otrzymanymi poleceniami?
C. NADPOBUDLIWOŚĆ
1. Czy Twoje dziecko ciągle się wierci? Nie
potrafi spokojnie siedzieć lub stać w jednym
miejscu?
2. Cz w trakcie snu Twoje dziecko niespokojnie
się przewraca?
3. Czy Twoje dziecko jest ciągle w ruchu, jakby
„napędzane przez silnik”? Czy wykonuje
wiele bezcelowych i nie kontrolowanych
ruchów?

następny >

 

źródło: Joalis info - biuletyn medycyny informacyjne, marzec-kwiecień 2008